De bruto batterijcapaciteit is de totale nominale energie-inhoud van het accupakket. De bruikbare of netto capaciteit is het deel daarvan dat de elektrische auto beschikbaar stelt voor rijden. De bruikbare capaciteit is daarom meestal kleiner dan de bruto capaciteit.
Het verschil vormt een boven- en onderbuffer die door het batterijmanagementsysteem wordt bewaakt. Wanneer het dashboard 0 of 100 procent aangeeft, bevinden de batterijcellen zich daardoor niet noodzakelijk op hun absolute elektrochemische onder- of bovengrens.
Voor actieradius is vooral de bruikbare capaciteit relevant. Voor het beoordelen van batterijdegradatie moet daarnaast duidelijk zijn welke capaciteit, referentiewaarde en testmethode zijn gebruikt. Bruto, netto en State of Health zijn namelijk geen onderling verwisselbare begrippen.
Wat betekent batterijcapaciteit in kWh?
De capaciteit van een EV-accu wordt doorgaans uitgedrukt in kilowattuur, afgekort als kWh. Deze eenheid beschrijft een hoeveelheid energie.
Verwar kWh niet met kW:
- kWh geeft een hoeveelheid opgeslagen of gebruikte energie aan.
- kW geeft vermogen aan, bijvoorbeeld motorvermogen of laadvermogen.
- kWh per 100 kilometer geeft het energieverbruik van de auto aan.
Een batterij van 80 kWh en een laadvermogen van 150 kW hebben dus niet dezelfde eenheid of betekenis. De eerste waarde gaat over energie-inhoud, de tweede over de snelheid waarmee onder passende omstandigheden energie kan worden geladen.
Wat is de bruto batterijcapaciteit?
De bruto capaciteit is de totale nominale energie-inhoud van het accupakket volgens de gebruikte technische definitie van de fabrikant.
Deze waarde omvat ook het deel dat de bestuurder normaal niet kan aanspreken. Daardoor betekent een bruto capaciteit van bijvoorbeeld 80 kWh niet automatisch dat de auto tussen de weergegeven 100 en 0 procent daadwerkelijk 80 kWh voor het rijden beschikbaar stelt.
De bruto waarde wordt gebruikt om de fysieke of nominale omvang van het batterijpakket te beschrijven. Hoe fabrikanten deze waarde vaststellen en publiceren, kan verschillen. Controleer daarom altijd de officiële technische gegevens van het juiste model, bouwjaar en de juiste batterijvariant.
Wat is de bruikbare of netto capaciteit?
De bruikbare capaciteit is het energiedeel binnen het door de fabrikant toegestane werkgebied. Dit wordt ook aangeduid als:
- Netto batterijcapaciteit
- Usable capacity
- Net capacity
- Beschikbare energie-inhoud
- Bruikbare accucapaciteit
In de praktijk gebruiken fabrikanten deze termen niet altijd volledig uniform. Lees daarom de toelichting bij de technische specificaties in plaats van alleen het getal.
Dat fabrikanten bruto en netto afzonderlijk vermelden, blijkt uit officiële voertuiggegevens. Audi noemt voor uitvoeringen van de Q8 e-tron bijvoorbeeld 95 kWh bruto en 89 kWh netto, of 114 kWh bruto en 106 kWh netto. BMW vermeldt voor de i4 83,9 kWh totale capaciteit en 81,2 kWh bruikbare capaciteit. Deze voorbeelden tonen ook dat de verhouding niet voor iedere auto gelijk is. Bekijk de officiële uitleg van Audi en de BMW i4-specificaties.
Gebruik deze cijfers niet voor een andere uitvoering of een ander modeljaar.
Waarom is niet de volledige capaciteit beschikbaar?
Lithium-ioncellen worden binnen grenzen aangestuurd. Het batterijmanagementsysteem, of BMS, bewaakt onder meer spanning, stroom en temperatuur en schat toestanden zoals de State of Charge en State of Health.
Het bruikbare venster helpt de fabrikant om:
- De cellen niet tot hun absolute grens te laden
- Een gecontroleerde ondergrens te behouden
- Vermogen en regeneratief remmen te beheren
- Verschillen tussen cellen te bewaken
- Het accupakket binnen toegestane temperatuur- en spanningsgrenzen te gebruiken
- Rekening te houden met veiligheids- en betrouwbaarheidsmarges
- De werking van de auto onder uiteenlopende omstandigheden te regelen
De omvang en aansturing van de buffer zijn voertuigspecifiek. Er bestaat geen universeel percentage dat op iedere elektrische auto van toepassing is.
De technische BMS-uitleg van MathWorks beschrijft hoe een batterijmanagementsysteem meetwaarden bewaakt, laadstatus en batterijconditie schat en de batterij binnen vastgestelde gebruiksgrenzen regelt.
Is de buffer hetzelfde als een noodreserve?
Niet zonder meer. De buffer is in de eerste plaats een door de voertuigsoftware beheerd deel van het accupakket dat buiten het normale gebruiksvenster valt.
Wanneer het dashboard 0 procent toont, kan nog energie in de cellen aanwezig zijn. Dat betekent niet dat de bestuurder die energie als een betrouwbare extra actieradius kan gebruiken. De auto kan het vermogen beperken en uiteindelijk stoppen om het accupakket te beschermen.
Ook bij 100 procent hoeft de fysieke celcapaciteit niet maximaal benut te zijn. De bestuurder ziet 100 procent van het vrijgegeven werkgebied, niet noodzakelijk 100 procent van iedere theoretisch beschikbare wattuur in de cellen.
Rijd daarom niet bewust door nadat de auto aangeeft dat de batterij vrijwel leeg is.
Belangrijkste begrippen naast elkaar
| Begrip | Wat betekent het? | Waarvoor relevant? |
|---|---|---|
| Bruto capaciteit | Totale nominale energie-inhoud van het pakket | Technische omvang en vergelijking van pakketten |
| Bruikbare capaciteit | Energiedeel dat de auto beschikbaar stelt | Praktisch bereik en energiegebruik |
| Buffer | Deel buiten het normale gebruiksvenster | Batterijaansturing en bedrijfsgrenzen |
| State of Charge | Geschatte actuele laadstatus | Hoe vol de batterij nu is |
| State of Health | Berekende beoordeling van de batterijconditie | Slijtage en conditie ten opzichte van een referentie |
| Werkelijk bereik | Afstand die onder de actuele omstandigheden mogelijk is | Dagelijks gebruik |
Deze begrippen beantwoorden verschillende vragen. Een auto met 90 procent State of Health is niet hetzelfde als een batterij die op dat moment voor 90 procent is opgeladen.
Welke capaciteit is belangrijk voor de actieradius?
Voor een praktische berekening is de bruikbare capaciteit relevanter dan de bruto capaciteit.
Een sterk vereenvoudigde theoretische berekening is:
bruikbare capaciteit ÷ verbruik per 100 km × 100
Bij 60 bruikbare kWh en een gemiddeld verbruik van 20 kWh per 100 kilometer komt de rekenkundige uitkomst op 300 kilometer.
Dit is geen gegarandeerde actieradius. Het werkelijke bereik wordt onder meer beïnvloed door:
- Temperatuur
- Snelheid
- Wind en neerslag
- Rijstijl
- Verwarming en airconditioning
- Banden en bandenspanning
- Belading
- Hoogteverschillen
- Accutemperatuur
- De actuele batterijconditie
Volkswagen vermeldt bij officiële ID.4-specificaties daarom zowel 77 kWh netto batterij-energie als een WLTP-bereik en waarschuwt dat het werkelijke bereik onder andere door snelheid, buitentemperatuur, belading en rijgedrag verandert. Bekijk de officiële Volkswagen-specificaties.
Wat heeft bruto of netto capaciteit met SoH te maken?
De State of Health beschrijft de actuele batterijconditie ten opzichte van een gekozen referentietoestand. Welke capaciteit daarbij als referentie wordt gebruikt, hangt af van de testmethode.
Je kunt de SoH daarom niet betrouwbaar bepalen door een zelf berekende hoeveelheid geladen energie simpelweg door de gepubliceerde bruto capaciteit te delen. Daarbij spelen meerdere onzekerheden:
- De bruto capaciteit is niet volledig bruikbaar
- Energieverbruik op het dashboard kan worden afgerond
- Tijdens laden treden omzettings- en warmteverliezen op
- De auto gebruikt energie voor batterijconditionering en andere systemen
- De veiligheidsbuffer kan voertuigspecifiek worden aangestuurd
- De oorspronkelijke referentiecapaciteit is niet altijd openbaar
- Een BMS-waarde kan volgens een fabrikantspecifiek algoritme zijn berekend
AVILOO legt uit dat de BMS-SoH van fabrikantspecifieke algoritmen afkomstig kan zijn. AVILOO gebruikt voor de onafhankelijke beoordeling een eigen analyse van beschikbare voertuigdata en statistische vergelijkingen. Lees de technische uitleg van AVILOO Certified.
Lees ook waarom een SoH-test meer zegt dan alleen de dashboardactieradius.
Kan de bruikbare capaciteit door software veranderen?
Dat is mogelijk. Een fabrikant kan via software bijvoorbeeld de aansturing, referentiewaarden of omvang van het vrijgegeven werkgebied aanpassen.
Een grotere bruikbare waarde na een update betekent niet automatisch dat verloren chemische capaciteit is hersteld. Het kan betekenen dat een groter deel van de aanwezige energie toegankelijk is gemaakt of dat de berekening anders wordt uitgevoerd.
Omgekeerd kan software de beschikbare capaciteit beperken wanneer de fabrikant daar technisch aanleiding toe ziet.
Vergelijk metingen rond een software-update alleen als de voertuigvariant, kilometerstand, softwareversie en gebruikte testmethode bekend zijn. De fysieke batterijconditie en de softwarematig vrijgegeven capaciteit zijn niet hetzelfde.
Waarop let je bij het vergelijken van elektrische auto’s?
Bekijk bij iedere auto minimaal:
- De exacte batterijvariant.
- Of de genoemde capaciteit bruto of bruikbaar is.
- Het modeljaar en de softwareversie.
- De fabrieksopgave van het energieverbruik.
- Het praktische bereik dat je zelf nodig hebt.
- De actuele State of Health.
- De testdatum en kilometerstand van een bestaand rapport.
- Eerdere reparaties of vervanging van batterijonderdelen.
- De resterende fabrieksgarantie.
- Eventuele batterij- of hoogvoltwaarschuwingen.
Vergelijk niet alleen het grootste kWh-getal uit een advertentie. Een efficiënte auto met een kleinere bruikbare batterij kan in de praktijk verder komen dan een zwaardere of minder efficiënte auto met een groter pakket.
Vraag de verkoper bovendien waarop het genoemde getal is gebaseerd. Een modelnaam kan door de jaren heen met verschillende batterijvarianten zijn geleverd.
Hoe werkt dit bij een plug-inhybride?
Een plug-inhybride heeft eveneens een bruto en bruikbaar batterijgebied. Omdat het accupakket meestal kleiner is dan bij een volledig elektrische auto, kan verlies van bruikbare capaciteit relatief veel invloed hebben op het elektrische rijbereik.
De verbrandingsmotor kan tijdens een korte proefrit ongemerkt een deel van de aandrijving overnemen. Daardoor kan de auto normaal rijden terwijl de elektrische inzet of batterijconditie tegenvalt.
Controleer bij een gebruikte PHEV daarom:
- Hoeveel kilometer daadwerkelijk elektrisch wordt gereden
- Wanneer de verbrandingsmotor bijspringt
- Of de juiste rijmodus actief is
- Of laadproblemen of waarschuwingen aanwezig zijn
- Welke batterijvariant gemonteerd is
- Hoe de actuele batterijconditie is beoordeeld
Veel PHEV’s kunnen met de AVILOO FLASH Test worden onderzocht, maar de exacte uitvoering moet vooraf worden gecontroleerd.
Wat voegt de AVILOO FLASH Test toe?
Battery Doctor voert de AVILOO FLASH Test uit bij de locatie waar de auto staat. Via de diagnoseaansluiting worden beschikbare voertuig- en batterijgegevens verzameld en door AVILOO geanalyseerd.
Afhankelijk van het voertuig kan de analyse onder meer kijken naar:
- State of Health
- Algemene batterijconditie
- Beschikbare pack- en celgegevens
- Celspanningen
- Temperatuur- en sensorgegevens
- Werking en communicatie van het BMS
- Mogelijke afwijkingen in de beschikbare data
- Voertuigidentiteit, kilometerstand en testdatum
Na een succesvolle test ontvang je een officieel digitaal AVILOO-batterijcertificaat.
De test blijft een momentopname. Zij is geen voorspelling van de levensduur, fysieke inspectie van de batterijbehuizing, reparatiediagnose of volledige aankoopkeuring. Ook bepaalt de test niet automatisch welk bruto of bruikbaar kWh-getal een fabrikant voor garantieclaims hanteert.
Veelgestelde vragen
Zijn netto en bruikbare batterijcapaciteit hetzelfde?
Deze termen worden vaak als synoniemen gebruikt. Controleer wel de definitie van de fabrikant, omdat terminologie en meetwijze kunnen verschillen.
Betekent 0 procent dat de EV-accu volledig leeg is?
Niet noodzakelijk. Het BMS kan een onderste buffer aanhouden. Die buffer is geen beschikbare noodvoorraad waarop je tijdens het rijden mag rekenen.
Waarom adverteert de ene fabrikant met bruto en de andere met netto capaciteit?
Fabrikanten kiezen verschillende technische en commerciële presentaties. Controleer daarom of specificaties over dezelfde soort capaciteit gaan voordat je auto’s vergelijkt.
Is een grotere buffer altijd beter?
Dat kan niet algemeen worden gesteld. De juiste buffer hangt samen met celchemie, batterijontwerp, thermisch beheer, prestaties en de regelstrategie van de fabrikant.
Wordt SoH berekend met bruto of bruikbare capaciteit?
Dat hangt af van de testmethode en de gebruikte referentie. Vraag daarom altijd hoe de SoH is vastgesteld en vergelijk geen percentages uit verschillende systemen zonder toelichting.
Kan een software-update de netto capaciteit veranderen?
Ja, een fabrikant kan het toegankelijke werkgebied of de berekening aanpassen. Dat betekent niet automatisch dat de fysieke cellen dezelfde hoeveelheid capaciteit wonnen of verloren.
Kan ik de bruikbare capaciteit zelf meten door van 100 naar 0 procent te rijden?
Zo’n rit levert geen betrouwbare professionele SoH-bepaling op en volledig leegrijden is niet verstandig. Verbruik, buffers, temperatuur, nevenverbruik en meetonnauwkeurigheid beïnvloeden de uitkomst.
Toont het AVILOO-certificaat altijd bruto en netto kWh?
De beschikbare gegevens en inhoud kunnen per merk, model en uitvoering verschillen. De test beoordeelt de batterijconditie aan de hand van voertuigdata die voor de betreffende auto beschikbaar is.
Laat de actuele batterijconditie beoordelen
Bruto capaciteit vertelt hoe groot het volledige accupakket volgens de gebruikte technische definitie is. De bruikbare capaciteit vertelt hoeveel daarvan binnen het normale werkgebied beschikbaar wordt gesteld. De actuele SoH voegt daar informatie over de huidige batterijconditie aan toe.
Battery Doctor voert onafhankelijke mobiele AVILOO FLASH Tests uit in Rotterdam en een groot deel van Zuid-Holland en Midden-Holland. De test vindt plaats waar de EV of PHEV staat; Battery Doctor heeft geen fysieke testlocatie.
Bekijk het werkgebied van Battery Doctor en raadpleeg voor de prijs altijd de actuele tarieven.
Accutest op locatie
Wil je weten hoe gezond de accu is? Battery Doctor komt naar de auto en je ontvangt binnen circa 30 minuten een officieel AVILOO-certificaat.
Vraag een accutest aan