Het actieradiusverlies van een elektrische auto bereken je door een actuele praktijkwaarde te vergelijken met een betrouwbare referentiewaarde onder zo gelijk mogelijke omstandigheden. De basisformule is: (oorspronkelijke actieradius − actuele actieradius) ÷ oorspronkelijke actieradius × 100%. Dit geeft een bruikbare indicatie, maar bewijst niet dat hetzelfde percentage aan batterijcapaciteit verloren is gegaan. Temperatuur, snelheid, verwarming, banden en rijstijl beïnvloeden het bereik eveneens.
Wil je het capaciteitsverlies van de accu zelf beoordelen, dan heb je een betrouwbare State of Health-meting nodig. Actieradiusverlies en batterijdegradatie hangen samen, maar zijn niet hetzelfde.
Formule voor actieradiusverlies
Gebruik deze formule wanneer je twee vergelijkbare praktijkwaarden hebt:
Actieradiusverlies in procenten = (referentiebereik − actueel bereik) ÷ referentiebereik × 100
Voorbeeld:
- Referentiebereik onder vergelijkbare omstandigheden: 330 kilometer
- Actueel bereik: 300 kilometer
- Verschil: 30 kilometer
De berekening wordt dan:
(330 − 300) ÷ 330 × 100 = 9,1% actieradiusverlies
Dit betekent dat de auto tijdens de actuele vergelijking ongeveer 9,1 procent minder ver kwam. Het betekent niet automatisch dat de hoogvoltaccu precies 9,1 procent van haar oorspronkelijke capaciteit heeft verloren.
Het verschil kan geheel of gedeeltelijk worden veroorzaakt door een hoger energieverbruik.
Eerst bepalen wat je precies wilt berekenen
De term actieradiusverlies wordt voor verschillende situaties gebruikt. Maak daarom onderscheid tussen drie vragen.
1. Hoeveel lager is de huidige praktijkactieradius?
Je vergelijkt twee afstanden die de auto onder zo gelijk mogelijke omstandigheden heeft afgelegd. Dit zegt iets over het bereik in de praktijk.
2. Hoeveel lager is het bereik dan de WLTP-waarde?
Je vergelijkt de actuele praktijkactieradius met de officiële waarde van de auto toen deze nieuw werd aangeboden. Dit toont het verschil met een gestandaardiseerde laboratoriumwaarde, maar niet automatisch de degradatie van de accu.
3. Hoeveel bruikbare batterijcapaciteit is verloren gegaan?
Daarvoor is een betrouwbare beoordeling van de State of Health nodig. Een dashboardbereik, laadfactuur of enkele praktijkrit kan de SoH niet onafhankelijk vaststellen.
Wie deze drie berekeningen door elkaar haalt, kan gemakkelijk een verkeerde conclusie over de batterij trekken.
Methode 1: praktijkbereik eerlijk vergelijken
De meest toegankelijke methode is het vergelijken van praktijkritten. Gebruik bij voorkeur ritten uit hetzelfde seizoen, over een vergelijkbare route en met ongeveer dezelfde snelheid.
Stap 1: kies een bruikbare referentie
Een goede referentiewaarde kan zijn:
- Een geregistreerde rit toen de auto jonger was
- Een eerdere rit over dezelfde route
- Een representatieve waarde van dezelfde auto in hetzelfde seizoen
- Een gemiddelde uit meerdere vergelijkbare ritten
Gebruik bij voorkeur geen herinnering zoals “vroeger reed ik ongeveer 400 kilometer”. Een laadlogboek, boordcomputerregistratie of app-overzicht is nauwkeuriger.
Stap 2: noteer het gebruikte laadpercentage
Je hoeft de accu niet van 100 naar 0 procent leeg te rijden. Je kunt het bereik over een deel van de batterij omrekenen naar een theoretisch volledig bereik:
Volledig praktijkbereik = gereden afstand ÷ gebruikt laadpercentage × 100
Heb je 174 kilometer gereden en daarbij 60 procent van de getoonde lading gebruikt? Dan is de berekening:
174 ÷ 60 × 100 = 290 kilometer
Dit is een benadering. De weergegeven laadstatus hoeft niet over de hele schaal volledig lineair te verlopen en fabrikanten gebruiken veiligheidsbuffers. Gebruik de uitkomst daarom als praktijkindicatie, niet als exacte capaciteitsmeting.
Stap 3: herhaal de meting
Eén rit kan sterk worden beïnvloed door wind, regen, files, temperatuur en verwarming. Bereken daarom bij voorkeur het gemiddelde van meerdere langere ritten.
Korte ritten zijn minder geschikt. De auto gebruikt bij vertrek relatief veel energie voor het opwarmen of koelen van de batterij en het interieur. Dat extra verbruik weegt bij een rit van tien kilometer veel zwaarder dan bij een rit van tweehonderd kilometer.
Stap 4: vergelijk gelijke omstandigheden
Noteer minimaal:
- Buitentemperatuur
- Gemiddelde snelheid
- Verhouding stad, provinciale weg en snelweg
- Gebruik van verwarming of airconditioning
- Wind en neerslag
- Bandenspanning
- Belading
- Begin- en eindpercentage
- Gemiddeld verbruik in kWh per 100 kilometer
Hoe groter de verschillen tussen de referentierit en de actuele rit, hoe minder je uit de vergelijking over batterijveroudering kunt afleiden.
Methode 2: actieradius schatten met capaciteit en verbruik
Als je de oorspronkelijke bruikbare accucapaciteit en een betrouwbare SoH kent, kun je het resterende praktische bereik benaderen.
Gebruik daarvoor:
Geschatte actuele bruikbare capaciteit = oorspronkelijke bruikbare capaciteit × SoH ÷ 100
Vervolgens:
Geschatte actieradius = actuele bruikbare capaciteit ÷ praktijkverbruik × 100
Rekenvoorbeeld
Stel dat een elektrische auto oorspronkelijk een bruikbare accucapaciteit van 64 kWh had. Een onafhankelijke meting toont een SoH van 88 procent. Het gemiddelde praktijkverbruik is 18,5 kWh per 100 kilometer.
Eerst bereken je de geschatte actuele capaciteit:
64 × 0,88 = 56,32 kWh
Daarna bereken je het bereik:
56,32 ÷ 18,5 × 100 = ongeveer 304 kilometer
Met de oorspronkelijke capaciteit en hetzelfde verbruik zou het theoretische praktijkbereik zijn:
64 ÷ 18,5 × 100 = ongeveer 346 kilometer
Het berekende verschil bedraagt dan ongeveer 42 kilometer, oftewel 12 procent.
Deze uitkomst geldt alleen bij het gebruikte gemiddelde verbruik. Stijgt het verbruik in de winter naar 23 kWh per 100 kilometer, dan wordt het geschatte bereik:
56,32 ÷ 23 × 100 = ongeveer 245 kilometer
De batterijconditie is in dit voorbeeld niet veranderd. Het lagere bereik komt door het hogere energieverbruik.
Gebruik de bruikbare en niet de bruto accucapaciteit
Fabrikanten kunnen zowel een bruto als een netto of bruikbare accucapaciteit vermelden.
De bruto capaciteit beschrijft de totale theoretische energie-inhoud van het accupakket. Een deel daarvan wordt doorgaans door het batterijmanagementsysteem gereserveerd om de batterij te beschermen. De bestuurder kan die buffer niet volledig gebruiken.
Voor een berekening van de actieradius heb je daarom de bruikbare capaciteit nodig. Meng geen bruto fabriekswaarde met een netto praktijkverbruik.
Controleer bovendien of je gegevens bij de exacte batterijvariant, uitvoering en het juiste bouwjaar horen. Binnen één modelnaam kunnen verschillende accupakketten zijn geleverd.
Waarom WLTP geen directe degradatiemeting is
De WLTP-actieradius is bedoeld om voertuigen volgens een gestandaardiseerde procedure te vergelijken. De test vindt niet plaats tijdens jouw dagelijkse rit, met jouw snelheid, temperatuur, banden en gebruik van klimaatregeling.
Ook officiële actieradiustests gebruiken vaste rijcycli en correcties. De Amerikaanse EPA legt bijvoorbeeld uit dat actieradiusmetingen in een laboratorium op een rollenbank worden uitgevoerd en worden aangepast voor factoren zoals kou, airconditioning, hoge snelheid en stevig rijgedrag.
Vergelijk je een actuele winterrit met de WLTP-waarde, dan bereken je vooral het verschil tussen jouw praktijkomstandigheden en de gestandaardiseerde fabriekswaarde. Dat verschil mag je niet volledig als batterijdegradatie presenteren.
WLTP blijft wel nuttig om verschillende modellen op een uniforme manier te vergelijken.
Tijdelijk bereikverlies of blijvende degradatie?
Een lager bereik kan tijdelijk of blijvend zijn.
Tijdelijke oorzaken
- Lage buitentemperatuur
- Verwarming of airconditioning
- Veel korte ritten
- Hoge snelheid
- Tegenwind en neerslag
- Lage bandenspanning
- Winterbanden of grotere wielen
- Dakkoffer, aanhanger of zware belading
- Een gewijzigd gemiddeld rijprofiel
Volgens het Amerikaanse Department of Energy zijn EV’s bij sterke kou extra gevoelig voor energieverlies door onder meer interieurverwarming en verminderde chemische prestaties van koude batterijcellen. Dat maakt een wintervergelijking met een zomerrit ongeschikt als bewijs van permanente degradatie.
Mogelijk blijvende oorzaken
- Normale chemische batterijveroudering
- Afname van de bruikbare capaciteit
- Een afwijkende cel of module
- Wijziging van de bruikbare buffer
- Technisch probleem in batterij- of temperatuurmanagement
Bij plotseling sterk bereikverlies, laadproblemen, vermogensbeperking of waarschuwingen over het hoogvoltsysteem is onderzoek door een gekwalificeerde werkplaats nodig. Een rekenformule kan geen technische storing diagnosticeren.
Lees meer over het verschil tussen tijdelijk bereikverlies en batterijdegradatie bij een elektrische auto.
Waarom SoH niet rechtstreeks gelijkstaat aan actieradius
Een SoH van 88 procent wijst op een batterijconditie ten opzichte van een referentietoestand. Onder exact gelijk verbruik kan een lagere bruikbare capaciteit ongeveer evenredig doorwerken in het bereik.
In werkelijkheid blijven de omstandigheden zelden exact gelijk. Daarom betekent 88 procent SoH niet dat iedere rit precies 12 procent korter wordt.
AVILOO wijst er bovendien op dat er geen universele methode bestaat waarmee iedere fabrikant de SoH op dezelfde manier berekent. Temperatuur, ontlaadgedrag, referentiewaarden en gebruikte algoritmen kunnen de uitkomst beïnvloeden.
Lees daarom ook de uitgebreide vergelijking tussen een SoH-test en de actieradius van een gebruikte EV.
Veelgemaakte fouten bij de berekening
Voorkom deze fouten:
- Winterbereik vergelijken met zomerbereik
- Een snelwegrit vergelijken met stadsgebruik
- De WLTP-waarde behandelen als gegarandeerd praktijkbereik
- Bruto en bruikbare accucapaciteit verwisselen
- Energie uit de laadpaal gelijkstellen aan energie in de batterij
- Laadverliezen niet meenemen
- Alleen naar de dashboardvoorspelling kijken
- Een zeer korte rit gebruiken
- Eén enkele meting als definitieve conclusie presenteren
- SoH en laadstatus met elkaar verwarren
State of Charge, afgekort SoC, is het actuele laadpercentage. State of Health, afgekort SoH, beschrijft de batterijconditie. Een auto die voor 80 procent is opgeladen, heeft niet automatisch een SoH van 80 procent.
Actieradiusverlies bij een PHEV berekenen
Dezelfde basisformule kan worden gebruikt voor een plug-inhybride, maar het resultaat is vaak gevoeliger voor kleine verschillen.
Een PHEV heeft doorgaans een kleinere hoogvoltaccu en een kortere elektrische actieradius. Interieurverwarming, temperatuur en het moment waarop de verbrandingsmotor wordt ingeschakeld kunnen daardoor relatief veel invloed hebben.
Controleer bij een vergelijking of de auto werkelijk volledig elektrisch heeft gereden. Zodra de verbrandingsmotor een deel van de aandrijving of verwarming overneemt, is de berekening minder zuiver.
Veel ondersteunde PHEV’s kunnen met de AVILOO FLASH Test worden beoordeeld en na een succesvolle test een batterijcertificaat ontvangen. Plug-inhybrides komen niet in aanmerking voor de afzonderlijke AVILOO-accugarantie.
Wanneer is een onafhankelijke batterijtest zinvol?
Een eigen berekening helpt om veranderingen in het praktijkbereik te herkennen. Een onafhankelijke test is vooral zinvol wanneer:
- Je een gebruikte elektrische auto wilt kopen
- Twee occasions ongeveer hetzelfde bereik tonen
- Het praktijkbereik opvallend is afgenomen
- Je de auto wilt verkopen of inruilen
- Je de batterijconditie niet alleen op aannames wilt baseren
- De fabrieksgarantie op de batterij bijna afloopt
- Je een actieradiusberekening wilt combineren met een officiële momentopname
Battery Doctor voert hiervoor op locatie de AVILOO FLASH Test uit. Na een succesvolle analyse ontvang je een officieel digitaal AVILOO-batterijcertificaat.
De test is een onafhankelijke momentopname van de batterijconditie. Het is geen volledige aankoopkeuring, geen fysieke inspectie van de batterijbehuizing en geen reparatiediagnose. De test voorspelt geen toekomstige levensduur of specifieke actieradius en garandeert niet dat een fabrikant een garantieclaim accepteert.
Alleen geschikte volledig elektrische auto’s kunnen na een kwalificerende test mogelijk de afzonderlijke AVILOO-accugarantie ontvangen. Dit kan niet vooraf voor iedere EV worden beloofd. PHEV’s ontvangen geen aanvullende AVILOO-accugarantie.
Veelgestelde vragen
Kan ik batterijdegradatie berekenen met alleen de dashboardactieradius?
Nee. Je kunt daarmee een verschil in voorspeld bereik vaststellen, maar geen betrouwbare batterijdegradatie berekenen. De dashboardwaarde wordt mede bepaald door recente ritten en omstandigheden.
Is 20 procent minder winterbereik ook 20 procent degradatie?
Nee. Kou, verwarming, korte ritten en winterse weerstand kunnen een groot deel van het verschil veroorzaken. Vergelijk winterritten alleen met eerdere winterritten onder vergelijkbare omstandigheden.
Kan ik laadgegevens van de laadpaal gebruiken?
Alleen als globale indicatie. De hoeveelheid stroom uit de laadpaal is hoger dan de energie die daadwerkelijk in de batterij wordt opgeslagen door laadverliezen en energiegebruik tijdens het laden.
Is een SoH van 90 procent gelijk aan 10 procent minder bereik?
Alleen theoretisch bij exact gelijk verbruik en vergelijkbare bruikbare capaciteit. In de praktijk veranderen temperatuur, snelheid, klimaatregeling en andere omstandigheden voortdurend.
Hoeveel ritten heb ik nodig voor een bruikbare vergelijking?
Er bestaat geen vast minimum. Meerdere langere ritten onder vergelijkbare omstandigheden geven een beter beeld dan één korte rit. Gebruik bij voorkeur een gemiddelde en noteer temperatuur en verbruik.
Kan Battery Doctor de auto bij mij thuis testen?
Ja. Battery Doctor is een mobiele specialist en heeft geen fysieke testlocatie. De test vindt plaats waar de auto staat, mits de locatie veilig en bereikbaar is. Het werkgebied omvat Rotterdam en een groot deel van Zuid-Holland.
Van berekening naar onafhankelijke meting
Een goede berekening maakt zichtbaar hoeveel het praktijkbereik is veranderd. De uitkomst vertelt alleen niet met zekerheid welk deel door batterijveroudering en welk deel door gebruiksomstandigheden wordt veroorzaakt.
Wil je de accu van een specifieke occasion beoordelen? Bekijk dan ook hoe je de accu van een gebruikte elektrische auto controleert.
Battery Doctor voert onafhankelijke mobiele batterijdiagnostiek uit voor EV’s en ondersteunde PHEV’s. Controleer het werkgebied voor mobiele accutests, bekijk de actuele tarieven of vraag een accutest op locatie aan. Stuur daarbij het kenteken en de locatie van de auto mee.
Over de auteur:
Battery Doctor is gespecialiseerd in onafhankelijke batterijdiagnose voor elektrische auto’s en plug-in hybrides. Met AVILOO-batterijdiagnostiek geeft Battery Doctor inzicht in de actuele conditie en State of Health van het hoogvoltaccupakket.